(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.131. అధ్యాయః 131
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
తారకాసురబాధితైర్దేవైర్బ్రహ్మాణం ప్రతి స్వేషాం పార్వతీశాపేనానపత్యత్వకథనపూర్వకమసురవధోపాయకథనప్రార్థనా॥ 1 ॥ బ్రహ్మణాం దేవాన్ప్రతి అగ్నేరసన్నిహితత్వేన దేవీశాపావిషయతయా దేవేన స్వవీర్యనిరోధకాలే భువి ప్రస్కన్నకించిద్వీర్యాంశస్య తస్మిన్సంసృష్టతయా చ తేన గంగాయాం కుమారోత్పాదనకథనేనాగ్న్యన్వేషణచోదనా॥ 2 ॥ అగ్నినా దేవానాం ప్రార్థనయా గంగాయాం స్వయంసృష్టరుద్రవీర్యాధానం॥ 3 ॥ గంగ్యాఽగ్నితా స్వస్మిన్నాహితగర్భస్య మేరుగిరౌ సముత్సర్జనే తదీయతేజోవ్యాప్తయావద్వస్తూనాం కాంచనీభావప్రాప్తిః॥ 4 ॥ ఏవం భీష్మేణ సువర్ణోత్పత్తిప్రకారకథనం॥ 5 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

name="anuzAsana-13-131-1x">దేవా ఊచుః।

అసురస్తారకో నామ త్వయా దత్తవరః ప్రభో।
సురానృషీంశ్చ క్లిశ్నాతి వధస్తస్య విధీయతాం॥ 13-131-1(86432)
తస్మాద్భయం సముత్పన్నమస్మాకం వై పితామహ।
పరిత్రాయస్వ నో దేవ న హ్యన్యా గతిరస్తి నః॥ 13-131-2(86433)
బ్రహ్మోవాచ। 13-131-3x(7172)
సమోహం సర్వభూతానామధర్మం నేహ రోచయే।
హన్యతాం తారకః క్షిప్ర సురర్షిగణబాధితా॥ 13-131-3(86434)
వేదా ధర్మాశ్చ నోచ్ఛేదం గచ్ఛేయుః సురసత్తమాః।
విహితం పూర్వమేవాత్ర మయా వై వ్యేతు వో జ్వరః॥ 13-131-4(86435)
దేవా ఊచుః। 13-131-5x(7173)
వరదానాద్భగవతో దైతేయో బలగర్వితః।
దేవైర్న శక్యతే హంతు స కథం ప్రశమం వ్రజేత్॥ 13-131-5(86436)
స హి నైవ స్మ దేవానాం నాసురాణాం న రక్షసాం।
వధ్యః స్యామితి జగ్రాహ వరం త్వత్తః పితామహ॥ 13-131-6(86437)
దేవాశ్చ శప్తా రుద్రాణ్యా ప్రజోచ్ఛేదే పురా కృతే।
న భవిష్యతి వోఽపత్యమితి సర్వే జగత్పతే॥ 13-131-7(86438)
బ్రహ్మోవాచ। 13-131-8x(7174)
హుతాశనో న తత్రాసీచ్ఛాపకాలే సురోత్తమాః।
స ఉత్పాదయితాఽపత్యం వధాయ త్రిదశద్విషాం॥ 13-131-8(86439)
తద్వై సర్వానతిక్రంయ దేవదానవరాక్షసాన్।
మానుషానథ గంధర్వాన్నాగానథ చ పక్షిణః॥ 13-131-9(86440)
అస్త్రేణామోఘపాతేన శక్త్యా తం ఘాతయిష్యతి।
యతో వో భయపుత్పన్నం యే చాన్యే సురశత్రవః॥ 13-131-10(86441)
సనాతనో హి సంకల్పః కామ ఇత్యభిధీయతే।
రుద్రస్య తేజః ప్రస్కన్నమగ్నౌ నిపతితం చ యత్॥ 13-131-11(86442)
తత్తజోఽగ్నిర్మహద్భూతం ద్వితీయమివ పావకం।
వధార్థం దేవశత్రూణాం గంగాయాం జనయిష్యతి॥ 13-131-12(86443)
స తు నావాప తం శాపం నష్టః స హుతభుక్తదా।
తస్మాద్వో భయహృద్దేవాః సముత్పత్స్యతి పావకిః॥ 13-131-13(86444)
అన్విష్యతాం వై జ్వలనస్తథా చాద్య నియుజ్యతాం।
తారకస్య వధోపాయః కథితో వై మయాఽనఘాః॥ 13-131-14(86445)
న హి తేజస్వినాం శాపాస్తేజఃసు ప్రభవంతి వై।
బలాన్యతిబలం ప్రాప్య దుర్బలాని భవంతి వై॥ 13-131-15(86446)
హన్యాదవధ్యాన్వరదానపి చైవ తపస్వినః।
సంకల్పాభిరుచిః కామః సనాతనతమోఽభవత్॥ 13-131-16(86447)
జగత్పతిరనిర్దేశ్య సర్వగః సర్వభావనః।
హృచ్ఛయః సర్వభూతానాం జ్యేష్ఠో రుద్రాదపి ప్రభుః॥ 13-131-17(86448)
అన్విష్యతాం స తు క్షిప్రం తేజోరాశిర్హుతాశనః।
స వో మనోగతం కామం దేవః సంపాదయిష్యతి॥ 13-131-18(86449)
ఏతద్వాక్యముపశ్రుత్య తతో దేవా మహాత్మనః।
జగ్ము- సంసిద్ధసంకల్పాః పర్యేషంతో విభావసుం॥ 13-131-19(86450)
తతస్త్రైలోక్యమృషయో వ్యచిన్వంత సురైః సహ।
కాంక్షంతో దర్శనం వహ్నేః సర్వే తద్గతమానసాః॥ 13-131-20(86451)
పరేణ తపసా యుక్తాః శ్రీమంతో లోకవిశ్రుతాః।
లోకానన్వచరన్సిద్ధాః సర్వ ఏవ భృగూత్తమ।
నష్టమాత్మని సంలీనం నాభిజగ్ముర్హుతాశనం॥ 13-131-21(86452)
తతః సంజాతసంత్రాసానగ్నిదర్శనలాలసాన్।
జలేచరః క్లాంతమనాస్తేజసాఽగ్నేః ప్రదీపితః।
ఉవాచ దేవాన్మండూకో రసాతలతలోత్థితః। 13-131-22(86453)
రసాతలతలే దేవా వసత్యగ్నిరితి ప్రభో।
సంతాపాదిహ సంప్రాప్తః పావకప్రభవాదహం॥ 13-131-23(86454)
స సంసుప్తో జలే దేవా భగవాన్హవ్యవాహనః।
అపః సంసృజ్య తేజోభిస్తేన సంతాపితా వయం॥ 13-131-24(86455)
తస్య దర్శనమిష్టం వో యది దేవా విభావసోః।
తత్రైవమధిగచ్ఛధ్వం కార్యం వో యది వహ్నినా॥ 13-131-25(86456)
గంయతాం సాధయిష్యామో వయం హ్యగ్నిభయాత్సురాః।
ఏతావదుక్త్వా మండూకస్త్వరితో జలమావిశత్॥ 13-131-26(86457)
హుతాశనస్తు బుబుధే మండూకస్య చ పైశునం।
శశాప స తమాసాద్య న రసాన్వేత్స్యసీతి వై॥ 13-131-27(86458)
తం వై సంయుజ్య శాపేన మండూకం త్వరితో యయౌ।
అన్యత్ర వాసాయ విభుర్న చాత్మానమదర్శయత్॥ 13-131-28(86459)
దేవాస్త్వనుగ్రహం చక్రుర్మండూకానాం భృగూత్తమ।
యత్తచ్ఛృణు మహాబాహో గదతో మమ సర్వశః॥ 13-131-29(86460)
దేవా ఊచుః। 13-131-30x(7175)
అగ్నిశాపాదజిహ్వాఽపి రసజ్ఞానబహిష్కృతాః।
సరస్వతీం బహువిధాం యూమముచ్చారయిష్యథ॥ 13-131-30(86461)
బిలవాసం గతాంశ్చైవ నిరాహారానచేతసః।
గతాసూనపి వః శుష్కాన్భూమిః సంధారయిష్యతి॥ 13-131-31(86462)
తమోఘనాయామపి వై నిశాయాం విచరిష్యథ।
ఇత్యుక్త్వా తాంస్తతో దేవాః పునరేవ మహీమిమాం॥ 13-131-32(86463)
పరీయుర్జ్వలనస్యార్థే న చావిందన్హుతాశనం।
అథ తాంద్విరదః కశ్చిత్సురేంద్రద్విరదోపమః॥ 13-131-33(86464)
అశ్వత్థస్థోఽగ్నిరిత్యేవమాహ దేవాన్భృగూద్వహ।
శశాప జ్వలనః సర్వాంద్విరదాన్క్రోధమూర్చ్ఛితః॥ 13-131-34(86465)
ప్రతీపా భవతాం జిహ్వా భవిత్రీతి భృగూద్వహ।
ఇత్యుక్త్వా నిఃసృతోఽశ్వత్థాదగ్నిర్వారణసూచితః।
ప్రవివేశ శమీగర్భమథ వహ్నిః సుషుప్సయా॥ 13-131-35(86466)
అనుగ్రహం తు నాగానాం యం చక్రుః శృణు తం ప్రభో।
దేవా భృగుకులశ్రేష్ఠ ప్రీత్యా సత్యపరాక్రమాః॥ 13-131-36(86467)
దేవా ఊచుః। 13-131-37x(7176)
ప్రతీపయా జిహ్వయాఽపి సర్వాహారాన్హరిష్యథ।
వాచం చోచ్చారయిష్యధ్వముచ్చైరవ్యంజితాక్షరాం।
ఇత్యుక్త్వా పునరేవాగ్నిమనుసస్రుర్దివౌకసః॥ 13-131-37(86468)
అశ్వత్థాన్నిఃసృతశ్చాగ్నిః శమీగర్భముపావిశత్।
శుకేన ఖ్యాపితో విప్ర తం దేవాః సముపాద్రవన్॥ 13-131-38(86469)
శశాప సుకమగ్నిస్తు వాగ్విహీనో భవిష్యసి।
జిహ్వామావర్తయామాస తస్యాపి హుతభుక్తదా॥ 13-131-39(86470)
దృష్ట్వా తు జ్వలనం దేవాః శుకమూచుర్దయాన్వితాః।
భవితా న త్వమత్యంతం శుకత్వే నష్టవాగితి॥ 13-131-40(86471)
ఆవృత్తజిహ్వస్య సతో వాక్యం కాంతం భవిష్యతి।
బాలస్యేవ ప్రవృద్ధస్య కలమవ్యక్తమద్భుతం॥ 13-131-41(86472)
ఇత్యుక్త్వా తం శమీగర్భే వహ్నిమాలక్ష్య దేవతాః।
తదేవాయతనం చక్రుః పుణ్యం సర్వక్రియాస్వపి॥ 13-131-42(86473)
తదాప్రభృతి చాప్యగ్నిః శమీగర్భేషు దృశ్యతే।
ఉత్పాదనే తథోపాయమభిజగ్ముశ్చ మానవాః॥ 13-131-43(86474)
ఆపో రసాతలే యాస్తు సంస్పృష్టాశ్చిత్రభానునా।
తాః పర్వతప్రస్రవణైరూష్మాం ముంచంతి భార్గవ।
పావకేనాధిశయతా సంతప్తాస్తస్య తేజసా॥ 13-131-44(86475)
అథాగ్నిర్దేవతా దృష్ట్వా బభూవ వ్యథితస్తదా।
కిమాగమనమిత్యేవం తానపృచ్ఛత పావకః॥ 13-131-45(86476)
తమూచుర్విబుధాః సర్వే తే చైవ పరమర్షయః।
త్వాం నియోక్ష్యామహే కార్యే తద్భవాన్కర్తుమర్హతి।
కృతే చ తస్మిన్భవితా తవాపి సుమహాన్గుణః॥ 13-131-46(86477)
అగ్నిరువాచ। 13-131-47x(7177)
బ్రూత యద్భవతాం కార్యం కర్తాస్మి తదహం సురాః।
భవతాం తు నియోజ్యోస్మి మావోత్రాస్తు విచారణా॥ 13-131-47(86478)
దేవా ఊచుః। 13-131-48x(7178)
అసురస్తారకో నామ బ్రహ్మణో వరదర్పితః।
అస్మాన్ప్రబాధతే వీర్యాద్వధస్తస్య విధీయతాం॥ 13-131-48(86479)
ఇమాందేవగణాంస్తాత ప్రజాపతిగణాంస్తథా।
ఋషీంశ్చాపి మహాభాగ పరిత్రాయస్వ పావక॥ 13-131-49(86480)
అపత్యం తేజసా యుక్తం ప్రవీరం జనయక ప్రభో।
యద్భయం నోఽసురాత్తస్మాన్నాశయేద్ధవ్యవాహన॥ 13-131-50(86481)
శప్తానాం నో మహాదేవ్యా నాన్యదస్తి పరాయణం।
అన్యత్ర భవతో వీర తస్మాత్త్రాయస్వ నః ప్రభో॥ 13-131-51(86482)
ఇత్యుక్తః స తథేత్యుక్త్వా భగవాన్హవ్యవాహనః।
జగామాథ దురాధర్షో గంగాం భాగీరథీం ప్రతి॥ 13-131-52(86483)
తయా చాప్యభవన్మిశ్రో గర్భం చాస్యాం దధే తదా।
వవృధే స తదా గర్భః కక్షే కృష్ణగతిర్యథా॥ 13-131-53(86484)
తేజసా తస్య దేవస్య గంగా విహ్వలచేతనా।
సంతాపమగమత్తీవ్రం వోఢుం సా న శశాక హ॥ 13-131-54(86485)
ఆహితే జ్వలనేనాథ గర్భే తేజఃసమన్వితే।
గంగాయామసురః కశ్చిద్భైరవం నాదమానదత్॥ 13-131-55(86486)
అబుద్ధిపతితేనాథ నాదేన విపులేన సా॥
విత్రస్తోద్ధాంతనయనా గంగా విప్లుతలోచనా॥ 13-131-56(86487)
విసంజ్ఞా నాశకద్గర్భం వోఢుమాత్మానమేవ చ।
సా తు తేజఃపరీతాంగీ కంపమానా చ జాహ్నవీ॥ 13-131-57(86488)
ఉవాచ జ్వలనం విప్ర తదా గర్భబలోద్ధుతా।
నతే శక్తాఽస్మి భగవంస్తేజసోఽస్య విధారణే॥ 13-131-58(86489)
విమూఢాఽస్మి కృతాఽనేన న మే స్వాస్ధ్యం యథా పురా।
విహ్వలా చాస్మి భగవంశ్చేతో నష్టం చ మేఽనఘ 13-131-59(86490)
ధారణే నాస్య శక్తాఽహం గర్భస్య తపతాంవర।
ఉత్స్రక్ష్యేఽహమిమం దుఃఖాన్న తు కామాత్కథంచన॥ 13-131-60(86491)
న తేజసాఽస్తి సంస్పర్శో మమ దేవ విభావసో।
ఆపదర్థే హి సంబంధః సుసూక్ష్మోఽపి మహాద్యుతే॥ 13-131-61(86492)
యదత్ర గుణసంపన్నమితరద్వా హుతాశన।
త్వయ్యేవ తదహం మన్యే ధర్మాధర్మౌ చ కేవలౌ॥ 13-131-62(86493)
తామువాచ తతో వహ్నిర్ధార్యతాం ధార్యతామితి।
గర్భో మత్తేజసా యుక్తో మహాగుణఫలోదయః॥ 13-131-63(86494)
శక్తా హ్యసి మహీం కృత్స్నాం వోఢుం ధారయితుం తథా।
న హి తే కించిదప్రాప్యమన్యతో ధారణాదృతే॥ 13-131-64(86495)
`ఏవముక్తా తు సా దేవీ తత్రైవాంతరధీయత।
పావకశ్చాపి తేజస్వీ కృత్వా కార్యం దివౌకసాం।
జగామేష్టం తదా దేశం తతో భార్గవనందన॥' 13-131-65(86496)
సా వహ్నినా వార్యమాణా దేవైరపి సరిద్వరా।
సముత్ససర్జ తం గర్భం మేరౌ గిరివేర తదా॥ 13-131-66(86497)
సమర్థా ధారణే చాపి రుద్రతేజఃప్రధర్షితా।
నాశకత్సా తదా గర్భం సంధారయితుమోజసా।
సముత్ససర్జ తం దుఃఖాద్దీప్తవైశ్వానరప్రభం॥ 13-131-67(86498)
దర్శయామాస చాగ్నిస్తాం తదా గంగాం భృగూద్వహ।
పప్రచ్ఛ సరితాం శ్రేష్ఠాం కచ్చిద్గర్భః సుఖోదయః॥ 13-131-68(86499)
కీదృగ్గుణోపి వా దేవి కీదృగ్రూపశ్చ దృశ్యతే।
తేజసా కేన వా యుక్తః సర్వమేతద్బ్రవీహి మే॥ 13-131-69(86500)
గంగోవాచ। 13-131-70x(7179)
జాతరూపః స గర్భో వై తేజసా త్వమివానఘ।
సువర్ణో విమలో దీప్తః పర్వతం చావభాసయన్॥ 13-131-70(86501)
పద్మోత్పలవిమిశ్రాణాం హ్రదానామివ శీతలః।
గంధోస్య స కదంబానాం తుల్యో వై తపతాంవర॥ 13-131-71(86502)
తేజసా తస్య గర్భస్య భాస్కరస్యేవ రశ్మిభిః।
యద్ద్రవ్యం పరిసంసృష్టం పృథివ్యాం పర్వతేషు చ।
తత్సర్వం కాంచనీభూతం సమంతాత్ప్రత్యదృశ్యత॥ 13-131-72(86503)
పర్యధావత శైలాంశ్చ నదీః ప్రస్రవణాని చ।
వ్యాదీపయత్తేజసా చ త్రైలోక్యం సచరాచరం॥ 13-131-73(86504)
ఏవంరూపః స భగవాన్పుత్రస్తే హవ్యవాహన।
సూర్యవైశ్వానరసమః కాంత్యా సోమ ఇవాపరః॥ 13-131-74(86505)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 13-131-75x(7180)
ఏవముక్త్వా తు సా దేవీ తత్రైవాంతరధీయత।
పావకశ్చాపి తేజస్వీ కృత్వా కార్యం దివౌకసాం।
జగామేష్టం తతో దేశం తదా భార్గవనందన॥ 13-131-75(86506)
ఏతైః కర్మగుణైర్లోకే నామాగ్నేః పరిగీయతే।
హిరణ్యరేతా ఇతి వై ఋషిభిర్విబుధైస్తథా।
పృథివీ చ తదా దేవీ ఖ్యాతా వసుమతీతి వై॥ 13-131-76(86507)
స తు గర్భో మహాతేజా గాంగేయః పావకోద్భవః।
దివ్యం శరవణం ప్రాప్య వవృధేఽద్భుతదర్శనః॥ 13-131-77(86508)
దదృశుః కృత్తికాస్తం తు బాలార్కసదృశద్యుతిం।
జాతస్నేహాస్తు తం బాలం పుపుషుః స్తన్యవిస్రవైః॥ 13-131-78(86509)
తతః స కార్తికేయత్వమవాప పరమద్యుతిః।
స్కన్నత్వాత్స్కందతాం చాపి గుహావాసాద్గుహోఽభవత్॥ 13-131-79(86510)
ఏవం సువర్ణముత్పన్నమపత్యం జాతవేదసః।
తత్ర జాంబూనదం శ్రేష్ఠం దేవానామపి భూషణం॥ 13-131-80(86511)
తతఃప్రభృతి చాప్యేతంజాతరూపముదాహృతం।
రత్నానాముత్తమం రత్నం భూషణానాం తథైవ చ॥ 13-131-81(86512)
పవిత్రం చ పవిత్రాణాం మంగలానాం చ మంగలం।
యత్సువర్ణం స భగవానగ్నిరీశః ప్రజాపతిః॥ 13-131-82(86513)
పవిత్రాణాం పవిత్రం హి కనకం ద్విజసత్తమాః।
అగ్నీషోమాత్మకం చైవ జాతరూపముదాహృతం॥ ॥ 13-131-83(86514)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ఏకత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 131 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-131-13 నష్టః అదర్శం గతః॥ 7-131-16 కామః కాంయమానో వహ్నిః॥ 7-131-21 నష్టం అదర్శనం గతం। ఆత్మని జలే జలస్య తేజోజన్యత్వాత్॥ 7-131-26 మృగ్యతాం సాధయిష్యామ ఇతి థ.ధ.పాఠః॥ 7-131-27 న రసానితి। రసనేంద్రియహీనో భవిష్యసీత్యర్థః॥ 7-131-28 నచ దేవానదర్శయదితి థ.ధ.పాఠః॥ 7-131-30 అజిహ్వా అపీతి చ్ఛేదః॥ 7-131-39 జిహ్వాం చ కర్తయామాసేతి డ.పాఠః॥ 7-131-41 బాలస్యేవ ప్రవృత్తస్యేతి డ.థ.ధ.పాఠః॥ 7-131-44 ఊష్మా ఊష్మాణం। అదిశయతా అధిశయానేన। పావకేనాధిశయితా ఇతి ట.ధ.పాఠః॥ 7-131-53 దధే ఆదధే। గర్భశ్వాస్యాభవత్తదేతి థ.పాఠః॥ 7-131-54 సోఢుం సా న శశాక హేతి థ.పాఠః॥ 7-131-56 అబుద్ధిపతితేన అకస్మాజ్జాతేన॥ 7-131-61 న చేతసాస్తి సంస్పర్శ ఇతి థ.పాఠః॥ 7-131-71 కదంబానాం కదంబపుష్పాణాం॥ 7-131-83 అగ్నిష్టోభాత్మకం చైవేతి థ.ధ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.